علائم و راه های درمان سرطان مری خوش خیم و بد خیم چیست؟

سرطان مری چیست؟

سرطان مری (Esophageal Cancer) از بیماری های جدی دستگاه گوارشی است که ممکن است هر قسمت لوله مری و حتی بخش اتصال مری و معده را درگیر کند. مری از اندام های مهم بدن و یک لوله عضلانی توخالی است که مسئول انتقال مواد غذایی از گلو به سمت معده می باشد.

علائم و درمان سرطان مری
علائم و درمان سرطان مری

سرطان مری زمانی رخ می دهد که تومور بدخیم سرطانی در پوشش داخلی و دیواره مری ایجاد شده و به مرور که تومور رشد می کند ممکن است روی بافت های عمیق تر و ماهیچه های مری تاثیر بگذارد.

سرطان مری ششمین عامل مرگ و میر ناشی از سرطان در جهان است و نرخ ابتلا به آن در مناطق جغرافیایی مختلف، متفاوت است. ابتلا به سرطان مری در مردان بیشتر از زنان است.

انواع سرطان مری

دو نوع شایع سرطان مری وجود دارد:

1. سرطان سلول سنگفرشی

هنگامی رخ می دهد که سرطان در سلول های صاف و نازک پوشش داخلی مری ایجاد می شود. تومور اغلب بخش میانی یا بالایی لوله مری را درگیر می کند اگرچه در سایر بخش ها نیز ممکن است ظاهر شود.

2. سرطان آدنوکارسینوما

آدنوکارسینوما در سلول های غده لنفاوی مری ایجاد می شود. این سلول ها مسئول تولید مایعات مخاطی هستند. آدنوکارسینوما معمولا قسمت های پایینی لوله مری را درگیر می کند.

سرطان مری خوش خیم

به طور کلی تومورهای خوش خیم (غیر سرطانی) نسبت به تومورهای بدخیم آهسته تر رشد می کنند اما ممکن است آنقدر بزرگ شوند که به اندام های حیاتی بدن فشار وارد کرده و باعث مشکلات جدی سلامتی شوند.

رشد غیرسرطانی در مری (حداقل در حال حاضر) بسیار نادر است و وجود آن می تواند خطر ابتلا به سرطان مری در آینده را افزایش دهد.

تومورهای خوش خیم مری معمولا بدون علامت هستند اما گاهی باعث بروز مشکلات بلع، درد قفسه سینه یا برگشت غذا در لوله مری می شوند. سرطان مری خوش خیم با تصویر برداری مانند سی تی اسکن، ام آر آی یا آندوسکوپی قابل تشخیص است.

سرطان مری بدخیم

در این نوع سرطان تومورها سرعت رشد زیادی داشته و می توانند به سایر قسمت های بدن گسترش پیدا کرده و به آن ها آسیب برسانند.

علائم سرطان مری

سرطان مری معمولا در مراحل اولیه علائم چندانی نخواهد داشت و با پیشرفت بیماری ممکن است نشانه های زیر ظاهر شود:

  • کاهش وزن ناخواسته
  • سوهاضمه
  • سوزش سر دل
  • درد یا مشکل در بلع
  • احساس خفگی مکرر هنگام خوردن
  • استفراغ
  • برگشت مواد غذایی از لوله مری
  • درد، فشار یا سوزش قفسه سینه
  • خستگی
  • سرفه مزمن
  • سکسکه

علت سرطان مری

همانند اغلب سرطان ها، علت دقیق سرطان مری نیز هنوز مشخص نشده است. این اعتقاد وجود دارد که ناهنجاری و جهش در DNA سلول های مری عامل تسریع تکثیر بیش از حد سلول های این ناحیه و ابتلا به سرطان بوده و تجمع این سلول ها باعث ایجاد تومورهای سرطانی می شود که ممکن است به نواحی مجاور و سایر قسمت های بدن نیز حمله کنند.

عوامل موثر در ابتلا به سرطان مری

محققان معتقدند تحریک سلول های مری رشد سلول های سرطانی را افزایش می کند. از جمله عوامل و شرایطی که باعث ایجاد تحریک می شود می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • مصرف الکل
  • دخانیات و سیگار
  • اختلال ریفلاکس مانند بیماری ریفلاکس معده
  • بیماری بارت؛ که به علت آسیب دیواره مری به دلیل ریفلاکس معده ایجاد می شود.
  • اضافه وزن
  • عدم مصرف میوه ها و سبزیجات کافی
  • بیماری آشالازی؛ اختلال در حرکت عضلات انتهایی مری که به درستی کار نمی کند.
  • عادت به نوشیدن مایعات بسیار گرم
  • پرتودرمانی در نواحی قفسه سینه و بالای شکم
  • جنسیت؛ مردان سه برابر زنان به سرطان مری مبتلا می شوند.
  • نژاد؛ مثلا آمریکایی های آفریقایی- آمریکایی بیشتر از سایر نژادها به این بیماری مبتلا می شوند.
  • سن؛ خطر ابتلا به سرطان مری در افراد بالای 45 سال بیشتر از سایرین است.

تشخیص سرطان مری

روش های تشخیص سرطان مری عبارتند از:

1. آندوسکوپی

در این روش با استفاده از لوله باریک و نازک دوربین کوچکی به داخل گلو و مری فرستاده می شود و پزشک با مشاهده دقیق دیواره مری ناهنجاری ها و تحریکات ناحیه را بررسی می کند.

2. بلع باریم

در این روش از تصویربرداری با اشعه ایکس استفاده می شود و بیمار قبل از انجام آزمایش ماده شیمیایی به نام باریم مصرف می کند.

3. بیوپسی

پزشک نمونه ای از بافت های مشکوک را با کمک آندوسکوپ جدا کرده و آزمایش می کند.

همچنین برای بررسی این که آیا سرطان به سایر قسمت های بدن گسترش یافته یا خیر، از ام آر آی، سی تی اسکن و پت اسکن استفاده می شود.

درمان سرطان مری

انتخاب روش درمان سرطان مری به مواردی همچون نوع سلول های درگیر شده، مرحله سرطان و شرایط فیزیکی بیمار بستگی دارد.

1. عمل جراحی

اگر سرطان مری به سایر قسمت های بدن گسترش پیدا نکرده باشد ممکن است پزشک عمل جراحی را توصیه کند. عمل جراحی ممکن است به تنهایی یا به همراه سایر روش ها انجام شود.

گاهی نیز از شیمی درمانی و پرتودرمانی به عنوان جایگزین عمل جراحی یا قبل از آن استفاده می شود تا با کوچک کردن تومور در مری عمل جراحی راحت تر صورت گیرد.

پزشک از یکی از روش های زیر برای جراحی استفاده می کند:

تومورهای کوچک سرطانی: اگر تومور سرطانی کوچک باشد و به لایه های عمیق مری و بافت های مجاور گسترش نیافته باشد پزشک ممکن است نسبت به برداشتن ناحیه تومور و بافت سالم اطراف آن اقدام کند که این کار با استفاده از آندوسکوپی و چند برش کوچک انجام می شود.

برداشتن بخشی از لوله مری: در این عمل جراحی، جراح با استفاده از یک برش بزرگ بخشی از مری، قسمت کوچکی از بخش فوقانی معده و گاهی گره های لنفاوی مجاور آن را جدا خواهد کرد. سپس باقی مانده لوله مری به معده وصل می شود.

برداشتن بخشی از لوله مری و بخش بالای معده: در شرایط حادتر ممکن است علاوه بر بخشی از مری و گره های لنفاوی، قسمت بزرگی از معده نیز برداشته شود. سپس باقی مانده معده به مری وصل شده و در صورت نیاز از بخشی از روده برای اتصال این دو استفاده می شود.

از جمله عوارض عمل جراحی سرطان مری می توان به درد، خونریزی، مشکل در ناحیه ای که لوله مری مجددا به معده وصل شده، مشکلات ریوی، مشکل بلع، تهوع، سوزش سر دل و عفونت اشاره کرد.

2. شیمی درمانی

در این روش از داروهایی استفاده می شود که به سلول های سرطانی حمله می کنند، شیمی درمانی ممکن است قبل یا بعد از عمل جراحی و گاهی همراه با پرتودرمانی انجام شود.

نکته منفی شیمی درمانی این است که داروها باعث از بین رفتن سلول های سالم بدن نیز می شوند. عوارض جانبی شیمی درمانی به نوع داروهای مورد استفاده بستگی دارد و می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • ریزش مو
  • حالت تهوع و استفراغ
  • خستگی
  • درد
  • نوروپاتی

3. پرتودرمانی

در این روش از پرتوهای ماورا بنفش برای کشتن سلول های سرطانی استفاده می شود که ممکن است به صورت خارجی یا داخلی انجام شود.

پرتو درمانی اغلب همراه با شیمی درمانی استفاده شده و عوارض جانبی آن در حالت ترکیبی شدیدتر خواهد بود. از جمله عوارض جانبی پرتو درمانی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • تغییرات پوستی مشابه آفتاب سوختگی
  • درد یا مشکل هنگام بلع
  • خستگی
  • زخم های دردناک در دیواره مری

برخی عوارض جانبی نیز پس از پایان درمان ظاهر می شود، مانند تنگی مری که با درد همراه است.

4. درمان های هدفمند

در این نوع درمان ها پروتئین های خاصی در سلول های سرطانی مورد هدف قرار می گیرد، به عنوان مثال بخش کوچکی از سرطان های مری می توانند با روش ترستوزوماب درمان شود که پروتئین HER2 را که به رشد سلول های سرطانی کمک می کند از بین خواهد برد.

راموسیروماب درمان هدفمند دیگری است که از ایجاد عروق خونی جدید توسط سلول های سرطانی جلوگیری می کند.

5. سایر درمان ها

در صورت مسدود شدن لوله مری به خاطر سرطان، پزشک ممکن است از لوله فلزی استنت برای باز نگه داشتن آن استفاده کند.

فوتودینامیک روش دیگری است که طی آن ماده حساس به نور به بیمار تزریق می شود، این ماده هنگام قرار گرفتن در معرض نور به سلول های سرطانی حمله می کند.

پیشگیری از سرطان مری

راه تضمین شده ای برای پیشگیری وجود ندارد اما رعایت مواردی همچون عدم استعمال دخانیات و تنباکو، ترک الکل، مصرف زیاد میوه و سبزیجات و کنترل وزن در پیشگیری از سرطان مری موثر هستند.

آیا سرطان مری کشنده است؟ (طول عمر سرطان مری)

امید به زندگی در افراد مبتلا به سرطان مری به عوامل زیادی از جمله خوش خیم یا بد خیم بودن تومور، مرحله تشخیص بیماری، سن و سلامت کلی بیمار بستگی دارد. در صورتی که بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود معمولا قابل درمان است اما از آن جایی که معمولا این نوع سرطان تا مراحل پیشرفته، علائم خاصی از خود نشان نمی دهد افراد معمولا دیر به پزشک مراجعه می کنند.

با توجه به تحقیقات انجام شده بین سال های 2007 و 2013، امید به زندگی بیش از 5 سال در بیماران به صورت زیر است:

1. اگر سرطان فقط سلول های دیواره مری را درگیر کرده باشد: 43 درصد
2. اگر سرطان بافت های مجاور و غدد لنفاوی را نیز درگیر کرده باشد: 23 درصد
3. در صورتی که به بخش های دیگر بدن سرایت کرده باشد: 5 درصد

آیا سرطان مری درمان قطعی دارد؟

در صورت مراجعه به موقع و عدم گسترش سرطان به سایر قسمت های بدن، با عمل جراحی احتمال درمان و امید به زندگی بسیار افزایش می یابد.


در ادامه بخوانید : علائم سرطان معده


منبع: healthline mayoclinic – cancer

فال روزانه کوکا