آیا چای باعث کم آبی بدن می شود؟

خاصیت آبرسانی چای
خاصیت آبرسانی چای

چای یکی از محبوب ترین نوشیدنی های جهان است که چه به صورت گرم یا سرد احساس مطبوعی در ما ایجاد کرده و به تامین مایعات مورد نیاز روزانه بدن نیز کمک می کند.

با این وجود چای حاوی ترکیبات دیگری همچون کافئین نیز می باشد، ماده ای که می تواند اثر منفی روی هیدراتاسیون و آب رسانی بدن داشته و با افزایش ادرار موجب دهیدراتاسیون یا کم آبی بدن شود.

از آن جا که چای یکی از نوشیدنی های رایج در ایران است شاید برای تک تک ما این سوال پیش آمده باشد که با توجه به کافئین موجود در چای، این نوشیدنی در نهایت به آب رسانی بدن کمک کرده یا باعث کم آبی بدن می شود؟

در این مقاله تصمیم گرفته ایم به بررسی خاصیت آبرسانی چای پرداخته و به این سوال مهم پاسخ دهیم. با کوکا همراه باشید.

چای روی آب رسانی بدن تاثیر می گذارد

نوشیدن چای – به خصوص در مقادیر زیاد – تاثیر زیادی روی هیدراتاسیون بدن خواهد داشت و دلیل اصلی آن حضور کافئین در بسیاری از انواع چای است، ماده ای که در قهوه، شکلات، نوشیدنی های انرژی زا و نوشیدنی های غیر الکلی نیز یافت می شود.

کافئین یک محرک طبیعی و از رایج ترین عناصر مورد استفاده در مواد غذایی و نوشیدنی ها در سراسر جهان می باشد.

کافئین پس از مصرف، از روده وارد جریان خون شده و از این طریق به کبد می رسد. آنزیم های کبدی کافئین را به ترکیبات مختلفی تجزیه می کنند که همگی روی عملکرد اندام های مختلف بدن موثر هستند.

به عنوان مثال، کافئین اثر تحریک کنندگی روی مغز دارد که باعث افزایش هوشیاری و کاهش احساس خستگی می شود، از سوی دیگر دارای خاصیت دیورتیک است که عملکرد کلیه ها را تحت تاثیر قرار خواهد داد. دیورتیک به ماده ای گفته می شود که تولید ادرار توسط کلیه ها را افزایش می دهد.

کافئین جریان خون به سمت کلیه ها را بهبود می بخشد که نتیجه آن، تحریک فعالیت کلیه ها، افزایش تولید ادرار و دفع آب بیشتر از بدن می باشد.

اثر دیورتیک کافئین دفعات دفع ادرار را نیز افزایش می دهد و همین امر باعث شده اثر آن روی هیدراتاسیون بدن نسبت به سایر نوشیدنی های غیر کافئینی بیشتر شود.

چای های مختلف اثرات متفاوتی دارند

همانطور که در سایر مقالات کوکا بررسی کردیم سطح کافئین در انواع مختلف چای با هم فرق دارد، بنابراین اثر آن ها روی آبرسانی بدن نیز می تواند متفاوت باشد.

چای های حاوی کافئین

از جمله چای های حاوی کافئین می توان به انواع چای سیاه، سبز، سفید و اولانگ اشاره کرد. این چای ها همگی از برگ گیاه چای (کاملیا سیننسیس) به دست می آیند و در حالت کلی در هر گرم چای حدود 16 تا 19 میلی گرم کافئین تولید می شود.

از آن جا که 1 فنجان متوسط چای معمولا 2 گرم برگ چای دارد، بنابراین 1 فنجان چای (240 میلی لیتر) حاوی حدود 33 تا 38 میلی گرم کافئین است که البته این مقدار در چای سیاه و اولانگ بیشتر از سایر انواع می باشد.

اگرچه میزان کافئین موجود در چای ممکن است با توجه به شرایط آماده سازی و دم کشیدن آن متفاوت باشد، به عنوان مثال هرچه زمان دم کشیدن چای طولانی تر باشد میزان کافئین موجود در آن نیز افزایش خواهد یافت یا کافئین موجود در چای کیسه ای بیشتر از برگ چای است.

برای درک بهتر بحث و مقایسه نسبت کافئین در نوشیدنی های مختلف توجه داشته باشید یک فنجان قهوه (240 میلی لیتر) معمولا حدود 102 تا 200 میلی گرم کافئین و همان مقدار نوشیدنی انرژی زا حداکثر 160 میلی گرم کافئین دارد.

همانطور که مشاهده می کنید کافئین موجود در چای نسبت به اغلب نوشیدنی های کافئین دار دیگر کمتر است اما نوشیدن مقادیر زیاد آن، روی وضعیت آبرسانی بدن تاثیر خواهد گذاشت.

دمنوش های گیاهی

دمنوش های گیاهی همچون دمنوش بابونه، نعناع یا میوه گل رز برخلاف انواع مختلف چای، از برگ گیاه چای به دست نمی آیند بلکه از برگ، ساقه، گل، دانه، ریشه و میوه گیاهان مختلفی تهیه شده و به همین دلیل به جای نام “چای” از کلمه “دمنوش” برای آن ها استفاده می شود.

دمنوش های گیاهی به طور کلی فاقد کافئین هستند و بعید به نظر می رسد اثر منفی روی هیدراتاسیون بدن به جا بگذارند.

انواع ترکیبی دمنوش

گرچه اغلب دمنوش های گیاهی کافئین ندارند اما برخی ترکیبات آن ها حاوی کافئین هستند.

به عنوان مثال یربامیت از نوشیدنی های محبوب آمریکایی است که در سراسر جهان به شهرت رسیده و از برگ های خشک و شاخه های گیاه بلوط سبز پاراگوئه به دست می آید.

هر فنجان یربامیت به طور میانگین حاوی 85 میلی گرم کافئین است، این مقدار کمی بیشتر از 1 فنجان چای و کمتر از 1 فنجان قهوه می باشد.

همانطور که درباره انواع چای کافئین دار نیز اشاره شد مصرف زیاد دمنوش های کافئین دار همچون یربامیت نیز می تواند تعادل آب بدن را کاهش دهد.

رابطه چای و کم آبی بدن

علی رغم اثر دیورتیک کافئین، بعید به نظر می رسد انواع چای کافئین دار و دمنوش های گیاهی باعث کم آبی بدن شوند.

محققان به این نتیجه رسیده اند مصرف مقدار متوسط نوشیدنی های کافئین دار از جمله چای به آبرسانی بدن کمک کرده و تنها مصرف مقادیر بیش از 500 میلی گرم – حدود 6 تا 13 فنجان چای (1440 تا 3120 میلی لیتر) – در روز می تواند به اثر دیورتیک قابل توجه کافئین در بدن و کم آبی منجر شود.

در یک مطالعه روی 50 فرد سالم – که قهوه زیادی مصرف می کردند – هر فرد به مدت 3 روز متوالی، روزانه 800 میلی لیتر قهوه یا همان مقدار آب مصرف کرد. لازم به ذکر است سطح کافئین موجود در این مقدار قهوه با کافئین موجود در 1100 تا 2400 میلی لیتر چای یکسان است.

دانشمندان بعد از پایان دوره متوجه شدند هیچگونه اختلافی در معیارهای هیدراتاسیون بین مصرف آب و قهوه وجود نداشته است.

تحقیق کوچک دیگری روی 21 فرد سالم انجام شد که این افراد طی مدت 12 ساعت 4 یا 6 فنجان چای سیاه (960 یا 1440 میلی لیتر) یا همان مقدار آب جوشیده نوشیدند.

نتایج این تحقیق نیز هیچ تفاوتی در میزان تولید ادرار یا سطح هیدراتاسیون بین دو نوشیدنی نشان نداد. بنابراین محققان به این نتیجه رسیدند قدرت آبرسانی چای سیاه – زمانی که به اندازه 6 فنجان یا کمتر در روز مصرف شود – با همان مقدار آب برابر خواهد بود.

به علاوه بررسی های انجام شده روی نتایج 16 مطالعه نشان داده یک دوز 300 میلی گرم کافئین – معادل نوشیدن یک باره 3.5 تا 8 فنجان چای – در مقایسه با مصرف همان مقدار نوشیدنی های غیر کافئینی میزان تولید ادرار را تنها 109 میلی لیتر افزایش می دهد.

بنابراین حتی در مواردی که نوشیدن چای باعث افزایش تولید ادرار می شود نیز، از دست دادن مایعات بدن بیشتر از مصرف نوشیدنی های معمولی نخواهد بود.

جالب این که محققان متوجه شدند کافئین اثر دیورتیک کمتری روی مردان و افرادی که به مصرف کافئین عادت دارند خواهد داشت.

منبع: healthline