خواص گیاه سوما (جینسینگ برزیلی) برای سلامتی

خواص دارویی گیاه سوما
خواص دارویی گیاه سوما

سوما که به نام جینسینگ برزیلی نیز شناخته شده گیاه بومی نواحی گرمسیری در جنگل های بارانی آمازون مانند برزیل، پرو، اکوادور و ونزوئلا است که ریشه آن از قرن ها پیش توسط بومیان و در طب سنتی این نواحی استفاده می شده است.

از جمله مزیت های این گیاه در طب سنتی می توان به خاصیت انرژی بخشی، کاهش قند و فشار خون، رفع استرس و اضطراب و تقویت کننده میل جنسی اشاره کرد.

در ادامه قصد داریم درباره فواید ریشه سوما و همچنین دوز مصرف و عوارض جانبی احتمالی آن صحبت کنیم، با کوکا همراه باشید.

سوما چیست؟

ریشه سوما از گیاهی با نام علمی Pfaffia paniculata تهیه می شود که به خانواده تاج خروسیان تعلق دارد، اگرچه این گیاه به نام جینسینگ برزیلی نیز شناخته شده اما هیچ گونه ارتباطی با جینسینگ آسیایی و جینسینگ آمریکایی که هر دو به خانواده عشقه ایان تعلق دارند ندارد.

ریشه این گیاه که از قرن ها پیش توسط قبایل بومی استفاده می شده در طب سنتی به نام پاراتودو شناخته شده که به معنی “برای همه چیز” می باشد زیرا این ریشه در زمینه های درمانی مختلف از جمله کاهش استرس، مبارزه با بیماری ها و همچنین تقویت میل جنسی کاربرد دارد.

بر خلاف پیشینه طولانی و درخشان سوما، در علم پزشکی تحقیقات زیادی درباره این ریشه انجام نشده و اطلاعات چندانی درباره فواید آن در دسترس نمی باشد.

ارزش غذایی سوما

ریشه سوما دو ماده اصلی به نام های فافیک اسید و ساپونین فافو ساید در خود گنجانده که هر دو به دلیل خواص ضد سرطانی خود شناخته شده اند و علت اصلی محبوبیت تجاری ریشه سوما محسوب می شوند.

سایر مکمل های گیاهی که به عنوان جینسینگ برزیلی به بازار عرضه می شوند اگرچه حاوی برخی مواد مغذی و مفید ریشه سوما هستند اما این دو ماده را در خود ندارند.

از دیگر مواد مغذی موجود در ریشه سوما می توان به سطح بالای ویتامین ها و مواد معدنی مختلف از جمله آهن، منیزیم، روی، ویتامین های گروه B، ویتامین های E، A، K و ژرمانیوم اشاره کرد، ژرمانیوم عنصری است که بیشتر به دلیل خاصیت تقویت کننده ایمنی به شهرت رسیده است.

این ریشه سرشار از ترکیبات آنتی اکسیدانی پلی فنل ها و آلکالوئیدها نیز می باشد که به نظر می رسد از آسیب سلولی جلوگیری کرده و به محافظت بدن در برابر انواع بیماری ها کمک می کنند.

خواص ریشه سوما در طب سنتی

همان طور که گفتیم ریشه سوما از زمان های دور مورد توجه و استفاده قرار داشته است، برخی کاربردهای این ریشه در طب سنتی عبارتند از:

  • افزایش سطح انرژی
  • کاهش استرس و اضطراب
  • تسکین درد
  • رفع التهاب
  • تقویت کننده میل جنسی
  • کاهش فشار خون
  • کاهش قند و کلسترول خون
  • تقویت کننده سیستم ایمنی
  • ضد سرطان

جالب است بدانید در طب سنتی اعتقاد بر این است که خاصیت تقویت سیستم ایمنی و ضد سرطان بودن این ماده نسبت به جینسینگ آسیایی قوی تر است.

فواید ریشه سوما در پزشکی

اگرچه ریشه سوما هنوز از نظر علمی به طور کامل شناخته نشده اما ممکن است دارای فواید زیر باشد:

1. آداپتوژن قوی

ریشه سوما به عنوان یک ماده آداپتوژن شناخته شده است، منظور از آداپتوژن نوعی داروی گیاهی است که توانایی بدن در سازگاری و جلوگیری از آسیب ناشی از عوامل استرس زای فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی را تقویت می کند.

برخی نمونه های عوامل استرس زا شامل آلودگی محیط زیست، تغییرات آب و هوا، تابش اشعه و بیماری های عفونی می باشد.

گفته شده آداپتوژن ها به بدن در مقابله با این عوامل استرس زا کمک می کنند بدون آن که به عملکرد طبیعی بدن آسیب بزنند. به نظر می رسد تاثیر این گروه از داروهای گیاهی از  عملکرد آن روی محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال که به نام سیستم پاسخ استرس مرکزی نیز شناخته شده نشات گرفته که پاسخ استرس سلول های بدن را تنظیم می کند.

از آداپتوژن ها می توان به صورت بالقوه برای کنترل یا جلوگیری از طیف وسیعی از بیماری ها مانند بیماری های قلبی، دیابت، سرطان و بیماری روده تحریک پذیر که استرس در آن ها نقش اصلی دارد استفاده کرد.

2. خواص ضد التهابی و آنتی اکسیدانی

ریشه سوما دارای پلی فنل ها و آلکالوئیدها است که دارای خاصیت آنتی اکسیدانی می باشند، این ترکیبات به خنثی سازی رادیکال های آزاد کمک کرده و برای کاهش آسیب سلولی و خطر ابتلا به بیماری های مزمن مانند سرطان، دیابت و بیماری های قلبی مفید هستند.

پلی فنل های موجود در ریشه سوما بیشتر به دلیل خاصیت ضد التهابی به شهرت رسیده اند، همان طور که می دانید التهاب از عواملی است که نقش مهم در بروز بیماری های مزمن دارد.

این دو خاصیت ریشه سوما احتمالا به سلامت کلی و کاهش خطر ابتلا به بیماری ها کمک خواهد کرد.

3. ضد سرطان

به نظر می رسد اسید فافیک و ساپونین فافو ساید موجود در ریشه سوما به از بین بردن سلول های سرطانی و جلوگیری از گسترش آن ها کمک می کند.

به علاوه خواص آداپتوژنی این ریشه برای فعال شدن سلول های ایمنی بدن مفید است که به نوبه خود می تواند از رشد سلول های سرطانی جلوگیری کرده و آن ها را از بین ببرد.

گفته شده آداپتوژن ها ممکن است اثرات ضد سرطانی شیمی درمانی و رادیوتراپی را افزایش و در عین حال عوارض جانبی شایع این درمان ها مانند خستگی را کاهش دهند.

4. باروری

طی قرن های گذشته ریشه سوما به عنوان داروی مقوی میل جنسی شناخته شده اگرچه نمی توان با قطعیت آن را تایید کرد اما به نظر می رسد عصاره این ریشه می تواند در افزایش فعالیت جنسی و هورمون های جنسی مانند استرادیول، پروژسترون و تستوسترون کمک کننده باشد.

همان طور که می دانید هورمون های جنسی نقش مهمی در میل جنسی، تخمک گذاری، تولید اسپرم و عملکرد نعوظ دارند بنابراین افزایش سطح آن ها ممکن است با بهبود باروری رابطه داشته باشد.

5. سایر مزایای بالقوه

ریشه سوما ممکن است برای افراد مبتلا به بیماری کم خونی سلول داسی مفید باشد و شکل گلبول های قرمز خون را که معمولا در این افراد بد فرم است بهبود ببخشد.

علاوه بر این گفته شده مصرف ریشه سوما احتمالا برای دستگاه گوارش و هضم مفید است و ممکن است به کاهش آسیب روده در مبتلایان به التهاب روده کمک کند.

دوز مصرف و عوارض جانبی

ریشه سوما در ساده ترین شکل خود به صورت پودر عرضه می شود که می توان آن را با نوشیدنی دلخواه خود مخلوط کرد. در برخی مناطق کپسول های پودر، چای ها و عصاره مایع این گیاه نیز در دسترس می باشد.

تولید کنندگان یا فروشندگان ریشه سوما اغلب توصیه می کنند روزانه 2 فنجان چای ریشه سوما بنوشید یا 500 تا 1500 میلی گرم ریشه خشک را 2 تا 3 بار در روز میل کنید.

همچنین معمولا توصیه می شود 1 تا 2 گرم پودر ریشه سوما یا 1 تا 2 میلی گرم عصاره ریشه را 3 بار در روز به نوشیدنی دلخواه خود اضافه کنید.

لازم به ذکر است از نظر علمی و پزشکی دوز مصرف خاصی برای اثر بخش بودن یا ایمنی این ریشه توصیه نشده و موارد بالا در طب سنتی این نواحی ذکر شده است.

در مورد عوارض جانبی این ریشه نیز تاکنون مطالعات کافی انجام نشده و بهتر است کودکان، زنان باردار، مادران شیرده و کسانی که در حال حاضر دارو مصرف می کنند از مصرف آن اجتناب کنند تا زمانی که اطلاعات بیشتری در این زمینه به دست بیاید.

در ادامه بخوانید : خواص گیاه بولدو

منبع: healthline