آیا نوشیدن آب میوه و سبزیجات برای افراد دیابتی خطرناک است؟

طرفداران آب میوه و سبزیجات درباره فواید نوشیدن یک لیوان آب میوه تازه از جمله کاهش وزن، افزایش مصرف مواد مغذی، هضم آسان و جذب بهتر مواد مغذی در بدن صحبت های زیادی کرده اند اما با وجود همه این مزایا، نوشیدن آب میوه و سبزیجات ممکن است برای برخی افراد از جمله بیماران مبتلا به دیابت مضر باشد.

در این مقاله قصد داریم به بررسی این موضوع که “آیا آب میوه و سبزیجات برای دیابتی ها مفید است یا مضر” بپردازیم. با کوکا همراه باشید.

آب میوه برای افراد مبتلا به دیابت مفید است یا مضر؟
آب میوه برای افراد مبتلا به دیابت مفید است یا مضر؟

آب گیری چیست؟

آب گیری فرایندی است که طی آن مایعات موجود در مواد غذایی – معمولا میوه یا سبزیجات – استخراج شده و از بخش جامد آن جدا می شود.

مایع یا آب به دست آمده از این طریق دارای بسیاری از ویتامین ها، مواد معدنی و ترکیبات گیاهی میوه یا سبزی مورد نظر می باشد اما فیبر کمتری در خود دارد.

برای آب گیری روش های مختلف زیادی – ساده تا پیچیده – وجود دارد. همچنین آب میوه یا سبزیجات را می توان از فروشگاه ها و به صورت آماده خریداری کرده یا به صورت خانگی و در منزل درست کرد.

اگرچه طرفداران آب گیری معتقدند آب میوه و سبزیجات خانگی دارای خواص بیشتری نسبت به برندهای موجود در بازار است زیرا تازه تر بوده و فاقد افزودنی هایی همچون شکر، مواد مصنوعی یا نگهدارنده ها می باشد.

برخی از رایج ترین روش های آب گیری در خانه عبارتند از:

1. روش دستی

این روش ساده ترین روش برای آب گیری است که با فشردن میوه با کمک دست یا دستگاه آب گیری دستی ساده، اقدام به گرفتن آب میوه می کنیم. این روش اغلب برای تهیه آب میوه کم برای مواد غذایی همچون کوکتل یا سس سالاد استفاده می شود.

2. روش سانتریفیوژ

در آب گیری سانتریفیوژ یا گریز از مرکز از دستگاهی با تیغه های فلزی که به سرعت در حال چرخش هستند استفاده می شود که با فشردن گوشت میوه یا سبزیجات و با استفاده از نیروی گریز از مرکز آب را از مواد گوشتی جدا می کند.

3. پرس سرد

در روش آبگیری پرس سرد از یک دستگاه به منظور له کردن میوه یا سبزی و استخراج آب آن ها استفاده می شود.

روش پرس سرد اغلب از روش سانتریفیوژ بهتر است زیرا همانطور که از نامش پیداست طی این فرایند هیچ گرمایی تولید نشده و از مواد مغذی حساس به گرما موجود در مواد غذایی محافظت می کند.

صرفنظر از روش مورد استفاده، آب گیری تکنیکی موثر برای افزایش دریافت مواد مغذی از میوه ها و سبزیجات می باشد.

فواید بالقوه آب گیری

میوه ها و سبزیجات سرشار از ویتامین ها، مواد معدنی و ترکیبات گیاهی هستند که به کاهش التهاب، پیشگیری از بیماری ها و بهبود سلامت کلی بدن کمک می کنند.

تحقیقات نشان داده نوشیدن آب میوه و سبزیجات می تواند راهی موثر برای دسترسی به فواید خارق العاده و ارزشمند این مواد غذایی باشد.

به علاوه اغلب آب میوه و سبزیجات حاوی مواد مغذی هستند که به عنوان پریبیوتیک عمل می کنند، پریبیوتیک ها نوع خاصی از کربوهیدرات می باشند که باکتری های مفید روده ای را تغذیه کرده و سلامت گوارشی را بهبود می بخشند.

یک مطالعه کوتاه مدت در 20 فرد بزرگسال سالم نشان داده نوشیدن روزانه 2.8 لیتر آب میوه یا سبزیجات تازه به مدت 3 روز – در حالی که همه مواد غذایی دیگر را کنار گذاشته بودند – ترکیب باکتری های روده را به شکل مثبتی تغییر داده و به کاهش وزن کمک کردند.

جالب است بدانید بسیاری از مزایای شناخته شده این نوشیدنی ها – مانند بهبود دریافت مواد مغذی و سلامت دستگاه گوارش – مانند این است که فرد مصرف میوه و سبزیجات روزانه خود را افزایش داده باشد.

علاوه بر این تحقیقات نشان داده افرادی که به صورت منظم آب میوه و سبزیجات شیرین نشده مصرف می کنند تمایل بیشتری به مصرف میوه و سبزیجات کامل نشان می دهند.

از سوی دیگر برای برخی افراد نوشیدن آب میوه های سرشار از مواد مغذی راحت تر از مصرف میوه و سبزیجات خام می باشد به همین دلیل از روش آب گیری استقبال می کنند.

اگر شما نیز از جمله افرادی هستید که تامین نیاز روزانه بدن با مصرف میوه و سبزیحات کامل برایتان دشوار است آب گیری می تواند روش مناسبی باشد، با این شرط که نوشیدن آب میوه میزان مصرف کالری روزانه را افزایش ندهد.

در کل به یاد داشته باشید شواهد کافی برای تایید این که نوشیدن آب میوه و سبزیجات از مصرف خود میوه و سبزیجات مفیدتر باشد وجود ندارد.

آیا نوشیدن آب میوه و سبزیجات قند خون را افزایش می دهد؟

یکی از مسائل اصلی درباره نوشیدن آب میوه و سبزیجات این است که این نوشیدنی ها می توانند باعث افزایش قند خون شوند که بخصوص برای افراد دیابتی نگران کننده می باشد.

لازم به ذکر است نوشیدن آب میوه یا سبزیجات 100 درصد طبیعی معمولا خطر ابتلا به دیابت را افزایش نمی دهد اما برای افرادی که در حال حاضر به دیابت مبتلا هستند نیز چندان توصیه نمی شود زیرا آب میوه و سبزیجات اگرچه منبع مواد مغذی متعددی می باشند اما دارای کربوهیدرات های فراوان به شکل شکر نیز هستند.

در حالی که افراد دیابتی برای کنترل سطح قند خون لازم است پیوسته مقدار کربوهیدرات مصرفی خود را زیر نظر داشته باشند.

مصرف مواد غذایی سرشار از فیبر نرخ جذب شکر از طریق دستگاه گوارش را کاهش داده و به کاهش قند خون کمک می کند، اما از آن جا که بخش بزرگی از فیبر موجود در میوه ها و سبزیجات در حین فرایند آب گیری از بین می رود قند موجود در این مواد غذایی سریع تر جذب شده و باعث افزایش شدید قند خون می شود.

به عنوان مثال برای تهیه 1 فنجان آب پرتقال تازه به 2 تا 3 عدد پرتقال کامل نیاز است و بسیاری از مردم قبول دارند که نوشیدن این مقدار آب پرتقال خیلی راحت تر از پوست گرفتن، قطعه کردن و جویدن چند پرتقال کامل می باشد.

از یک سو به دلیل مدت زمان طولانی تری که صرف خوردن میوه کامل می کنیم افزایش قند خون هنگام مصرف میوه کامل کندتر رخ می دهد و از سوی دیگر احتمال زیاده روی در مصرف کالری و قند هنگام مصرف میوه و سبزیجات کامل نسبت به نوشیدن آب میوه کمتر است.

همانطور که می دانید مصرف بیش از حد کالری و قند در نهایت باعث افزایش وزن شده و کنترل قند خون دشوارتر می گردد.

فیبر و پروتئین کم

آب میوه و سبزیجات در اغلب موارد قند فراوان اما فیبر و پروتئین کمی دارند و این یکی از دلایلی است که باعث تاثیر منفی روی قند خون در افراد دیابتی می شود.

تحقیقات نشان داده خوردن میان وعده یا وعده های غذایی که فیبر و پروتئین بیشتری دارد می تواند به کاهش قند خون و ایجاد احساس سیری در فرد کمک کند. به همین دلیل یک تکنیک تغذیه ای رایج برای کنترل دیابت این است که ترکیبی از مواد غذایی سرشار از کربوهیدرات – مانند آب میوه و سبزیجات – را به همراه غذاهای حاوی فیبر و پروتئین مصرف کنیم.

محتوای کربوهیدرات با توجه به نوع میوه یا سبزیجات استفاده شده در آب گیری متفاوت است اما یک وعده آب میوه یا سبزیجات 100 درصد طبیعی حدود نصف فنجان است که معمولا در مصرف آن زیاده روی می کنیم.

در حالی که در مورد کربوهیدرات موجود در مواد غذایی کامل، یک وعده میوه معمولا اندازه بزرگی از آن را شامل می شود و از آن جا که میوه و سبزیجات کامل دارای فیبر و پروتئین هستند پس از مصرف یک وعده نیز احساس رضایت و سیری کرده و تمایلی به مصرف بیشتر نخواهیم داشت.

پروتئین سیر کننده ترین ریز مغذی است و اضافه کردن آن به وعده های غذایی و میان وعده ها می تواند به کاهش دریافت کالری کل و قند خون کمک کند.

بنابراین اگر قصد نوشیدن آب میوه و سبزیجات را دارید حتما یک منبع پروتئین و فیبر (مثلا یک مشت بادام) نیز همراه آن مصرف کنید تا از افزایش قند خون جلوگیری شود.

نکات آب گیری مفید برای دیابتی ها

اغلب افراد هنگام نوشیدن آب میوه یا سبزیجات زیاده روی می کنند و این کار می تواند باعث اختلال در کنترل قند خون بخصوص در افراد دیابتی شود. با این وجود با رعایت برخی نکات می توان اثر منفی آب میوه و سبزیجات را کاهش داد، از جمله:

1. آب میوه و سبزیجات کم کربوهیدرات انتخاب کنید

در آب گیری استفاده از میوه و سبزیجاتی که کربوهیدرات کمتری دارند به کاهش واکنش قند خون کمک می کند، بنابراین سعی کنید میوه هایی همچون خیار، لیمو شیرین یا لیمو ترش را با آب میوه خودتان ترکیب کرده تا محتوای کربوهیدرات کلی کاهش بیابد.

همچنین هرازگاهی آب میوه را کنار گذاشته و آب سبزیجات بدون نشاسته همچون آب کرفس، اسفناج، کلم و گوجه فرنگی مصرف کنید.

اگر آب میوه یا سبزیجات را از فروشگاه تهیه می کنید هنگام خرید به مقدار قند افزودنی آن توجه داشته باشید.

2. مقدار مصرف خود را کنترل کنید

کنترل مقدار مصرف مواد غذایی سرشار از کربوهیدرات برای افراد دیابتی بسیار مهم است و آب میوه و سبزیجات نیز از این قاعده مستثنی نمی باشد.

مقدار هر وعده مصرف آب میوه 100 درصد خالص معمولا نصف فنجان می باشد.

برای کنترل قند خون توصیه می شود به مقدار کل کربوهیدراتی که از آب میوه ها و سایر مواد غذایی مصرفی در طول روز به دست می آورید توجه داشته باشید.

3. تعادل تغذیه ای داشته باشید

آب میوه ها و سبزیجات اغلب به تنهایی منبع غذایی متعادل محسوب نمی شوند زیرا بسیاری از آن ها از نظر فیبر، پروتئین و چربی ها در سطح پایینی قرار دارند.

مصرف مواد غذایی حاوی مواد مغذی دیگر در کنار آب میوه می تواند باعث ایجاد تعادل بیشتر در تغذیه شده و به کاهش قند خون کمک کند.

برای مثال می توانید به جای آب میوه اسموتی مصرف کنید که فیبر مورد نیاز بدن نیز تامین شود، زیرا هنگام درست کردن اسموتی، فیبر داخل آن شکسته می شود اما از بین نمی رود. به همین دلیل این ماده غذایی انتخاب متعادل تری نسبت به نوشیدن آب میوه ها می باشد.

به علاوه می توان از پودرهای پروتئین و منابع چربی سالم همچون آووکادو نیز داخل اسموتی استفاده کرد. خوردن یک مشت آجیل به همراه آب میوه نیز به تامین چربی های سالم و پروتیئن مورد نیاز بدن کمک می کند.

آیا افراد دیابتی از روش آب گیری استفاده کنند؟

این که آیا نوشیدن آب میوه و سبزیجات برای افراد دیابتی مفید است یا خیر، خواه ناخواه به خود فرد بستگی دارد.

اگر دیابت دارید نحوه واکنش قند خون شما به مصرف غذاها و نوشیدنی های مختلف به بدن شما بستگی دارد، زیرا هر فرد ساختار بیوشیمی و ژنتیکی منحصر به فرد خودش را دارد.

اگر وضعیت کنترل دیابت شما در وضعیت مطلوبی نیست احتمالا آب میوه و سبزیجات در حال حاضر برای شما مناسب نمی باشد و شاید بهتر باشد به دنبال روش های دیگر و مصرف میوه و سبزیجات کامل باشید.

اگر بیماری دیابت شما کنترل شده افزودن مقدار کم آب میوه و سبزیجات کم شکر به رژیم غذایی تان مشکلی ایجاد نمی کند اما لازم است قند خون را به طور مرتب چک کرده و تغییرات را زیر نظر داشته باشید.

به طور کلی توصیه می شود قبل از افزودن هر ماده غذایی به رژیم خود حتما با پزشک مشورت کنید.

منبع: healthline